De Prana Vayu’s

In de Upanishads is het volgende verhaal te vinden:
Op een keer hadden alle goden die in het lichaam verblijven – aarde, water,  vuur, lucht, ether, spraak en geest – een meningsverschil. Elk van hen beweerde dat hij belangrijker was dan alle anderen door te verklaren dat hij het vergankelijke lichaam in stand hield. Prana luisterde naar dit onderlinge gesteggel en zei uiteindelijk: “Maak jezelf niks wijs. Ik ben het die, opgesplitst in vijf delen, dit lichaam ondersteunt en in stand houdt.” De andere goden geloofden Prana niet. Boos begon Prana zich vervolgens uit het lichaam terug te trekken en meteen merkten de andere goden dat ook zij uit het lichaam teruggetrokken werden. Pas nadat Prana weer zijn plek in het lichaam had ingenomen, ontdekten de andere goden dat ook zij weer een plek hadden in het lichaam. Overtuigd van zijn superioriteit betoonden zij hun respect aan Prana. 
 
De vitale levensenergie die prana wordt genoemd is de vitale link tussen het fysieke lichaam en de psyche. Het is de basis voor leven en vitaliteit. Wanneer iemand sterft, verlaat prana het lichaam en blijft het lichaam ‘leven’-loos achter. Het is prana wat het lichaam doet bewegen en onze geest laat denken. Als we leren om onze prana aan te sturen en gericht te laten stromen, kunnen we ons lichaam en onze geest versterken en onze bewustwording vergroten. Zo wordt het mogelijk om tot een hogere staat van bewustzijn komen.
 
In het bovenstaande verhaal uit de Upanishads wordt aangegeven dat prana zich in het menselijk lichaam opsplitst in vijf delen. In verschillende oude yogageschriften wordt gesproken van tien bewegingen of functies van prana in het lichaam. Deze tien prana’s worden ook Prana Vayu’s genoemd. Vayu wordt wel vertaald als lucht, maar ook als levensenergie, energie en wind. De Sanskriet term vayu komt van de stam ‘va’ wat ‘beweging’ betekent of ‘dat wat stroomt’. Met andere woorden, de prana vayu’s staan voor de kwaliteit van beweging die in het lichaam aanwezig is en die iedere actie van energie voorziet, van het uitscheiden van afvalstoffen tot het bewegen van de ledematen. Ze stromen door het hele lichaam, door alle organen en door de psyche.
De vijf prana vayu’s die als de belangrijkste worden beschouwd, zijn udana, prana, samana, apana en vyana. Ze worden ook wel de inwendige vayu’s genoemd en de andere vijf de uitwendige vayu’s, die we later behandelen.