Hyperventilatie

In tijden van stress is het mogelijk dat je dieper en sneller gaat ademen, waardoor je kunt gaan hyperventileren. Dat kan je lichaam korte tijd wel bolwerken en na een periode van fysieke inspanning of korte stress herstelt het zich weer. Maar wat nu als de spanning langer aanhoudt? Dan gaat je ademhaling zich daar blijvend aan aanpassen en ontstaat er chronische hyperventilatie met een snellere ademhaling. Je lichaam raakt aan deze ademhaling gewend en blijft overmatig ademen.
Dat is een patroon wat niet zomaar te doorbreken is. Het gevolg is een lager CO2 gehalte en minder zuurstof in je weefsels, cellen en organen. Doordat je lichaam streeft naar balans geeft het signalen af in de vorm van klachten: zoals meer angst en spanning, moeheid, concentratieverlies, spijsverteringsklachten, hartkloppingen e.d. Meer over dit fenomeen en hoe je dit patroon kunt doorbreken staat in dit artikel.

 

 

Het ademhalingsstelsel
Je ademhalingsstelsel is bedoeld om zuurstof uit de lucht op te nemen en koolstofdioxide (koolzuurgas) af te geven aan de lucht.

Via je neusholte of je mondholte komt ingeademde lucht, via je luchtpijp en bronchiën in je longblaasjes terecht. Daar wordt zuurstof afgegeven aan het bloed en zuurstofrijk bloed wordt vervoerd naar onze organen en spieren om ons lichaam van energie te voorzien.

 

 

 

 

 

Het ademhalingscentrum in de hersenen
Het ademcentrum in je hersenen activeert je middenrif. Hoe vaak dat gebeurt (de ademhalingsfrequentie) wordt bepaald door de zuurgraad van je bloed. De zuurgraad stijgt en daalt mee met de hoeveelheid kooldioxide (CO2) in het bloed. CO2 is een afvalproduct van de verbrandingsprocessen in je organen en spieren. Een gedeelte ervan wordt in het bloed opgenomen en de rest wordt uitgeademd.

Je ademhaling past zich aan bij wat je doet. In rust wordt er minder verbrand, waardoor de hoeveelheid CO2 in je bloed en daarmee je zuurgraad daalt. Je ademcentrum reageert door in een lager tempo je ademhaling aan te sturen. Bij grote inspanning, zoals sporten wordt er meer verbrand en komt er meer CO2 in je bloed. Je zuurgraad stijgt, je ademcentrum wordt actiever en je gaat dieper en sneller ademhalen. Een verhoogde ademhaling wordt hyperventilatie genoemd.

Hyperventilatie (chronisch)
In tijden van stress kan je ademritme toenemen en ga je mogelijk zwaarder en vooral sneller ademhalen. Stress voor je lijf kan ook veroorzaakt worden door voeding of een verstoorde hormoonbalans. Je lichaam wordt voorbereid op een eventueel noodzakelijke actie zoals vechten of vluchten. Door die verhoogde ademhaling bouw je een tijdelijk CO2 verlies op. Dat tijdelijke verlies wordt gecompenseerd door CO2buffers in je lichaamssappen. Zodra de oorzaak van de hyperventilatie voorbij is, worden je buffers weer aangevuld.

Denk maar eens aan het opblazen van ballonnen of een luchtbed. Dan adem je veel lucht en zuurstof in, maar toch voelen we ons daar niet lekker bij. Dat komt omdat als je meer ademt dan nodig is, je te veel CO2 uitademt en je lichaam dat te snel kwijtraakt.

Wanneer een stressperiode langer duurt kan er een verstoring in je ademritme ontstaan waardoor je ook te snel blijft ademen als de stress periode voorbij is. Door het continue hyperventileren zijn je CO2 buffers opgebruikt. Hierdoor ontstaat een tekort aan koolzuurgas in je bloed en je weefsels en de pH waarde van je bloed stijgt. Je bloed wordt alkalisch (tegengestelde van zuur) en je lichaam komt in een toestand van chronische hyperventilatie.
Daarbij ontstaat een gebrekkige zuurstofuitwisseling:
1. Zuurstof bindt zich sterker aan het hemoglobine in je bloed doordat het alkalisch is. In de cellen waar het nodig is voor de verbranding laat het minder makkelijke los, en er ontstaat een zuurstoftekort in je cellen.
2. Je lichaam zorgt voor een (sterke) vernauwing van de bloedvaten, waardoor er minder zuurstof in je hersenen, organen en weefsels komt.

Dit kan klachten als gevolg hebben in het centrale zenuwstelsel: hoofdpijn, duizeligheid en concentratiestoornissen of in je spijsverteringsorganen: opgeblazen gevoel, pijn in de maagstreek, misselijkheid. Of bij je hart en vaten en bij je longen en luchtwegen: benauwdheid, beklemming op de borst, zuchten, hartkloppingen, versnelde hartslag, overslaan van het hart, pijn op de borst.

Daarnaast treft het lichaam beschermingsmaatregelen om de pH waarde te herstellen. Er wordt o.a. meer melkzuur geproduceerd hetgeen vermoeide spieren veroorzaakt. Bovendien verandert het calciumgehalte in het bloed, hetgeen kan leiden tot verkramping van de spieren of een verdoofd gevoel en trillen. Tenslotte loopt de prikkelgeleiding via de zenuwen anders. Dit kan leiden tot een gevoel dat men de wereld in een roes beleeft of angst, onrust of depressie ervaart. Algemene klachten zijn vermoeidheid en prikkelbaarheid.

Luchthonger
Als je voor langere tijd te snel en te diep ademt, past je ademcentrum zich aan deze nieuwe situatie aan en went aan het lagere koolzuurgehalte went. Het gaat de minder zure toestand van je lichaam als normaal beschouwen en weet niet beter als dit lichaam leeft op weinig koolzuur. Daarmee houdt het lichaam de hyperventilatie en het lage CO2 gehalte zelf in stand.

Bij een relatief kleine stijging van het CO2-gehalte ervaart je een lichte benauwdheid, of luchthonger. Je ademcentrum verhoogt meteen de ademfrequentie om het teveel aan CO2 uit te ademen. Daardoor blijft de alkalische toestand bestaan. Op het moment dat je nu rustiger gaat ademhalen denken je hersenen: ‘hier klopt iets niet want het koolzuurgehalte gaat omhoog, dat hoort niet’ en je ademcentrum zal je middenrif prikkelen om adem te halen. Je ademcentrum zet aan tot sneller en dieper ademen, wat de hyperventilatie in stand houdt.

Hoe kan yoga helpen
Als eerste is het goed om te kijken naar de achterliggende oorzaak van het hyperventileren. Het helpt als je leert om te gaan met stress, je leert om je emoties te uiten en negatieve gedachten om leert buigen in positieve gedachten. Dru Yoga heeft verschillende ingrediënten die hierbij helpen. De EBR-reeksen helpen om emotionele blokkades weg te nemen. Positieve affirmaties dragen bij aan meer positieve gedachten en de diepe ontspanning geeft een grotere stressbeheersing.

In Dru is er veel aandacht voor een juist alignment van de houding, gedragen door je houdingsspieren. Door het in balans brengen van het juiste alignment en van de spierspanning kunnen je ademhalingsspieren beter functioneren.

Tot slot kunnen ook ademhalingsoefeningen bijdragen. De diepe yoga-ademhaling is daar een mooi voorbeeld van. Je leert verschillende manieren van ademhalen via de buik en de flank. Het bewust worden van ademritmes en adempauzes helpt ook. Daarbij is het belangrijk dat voor mensen met chronische hyperventilatie er veel aandacht is voor een ontspannen ademhaling. Vaak is er al stress bij het idee dat er met de adem gewerkt gaat worden, of als er over de adem nagedacht wordt. Er ontstaat dan meteen luchthonger wat soms ook met paniek of duizeligheid gepaard gaat. Op het moment van luchthonger is het belangrijk om die hele diepe ademteug tegen te gaan. Zorg juist voor een wat langere uitademing en een korte pauze tussen je uitademing en volgende inademing. De inademing wat uitstellen kan de adem rustig maken. Heb je mensen met chronische hyperventilatie in de les kijk dan wat ze aan kunnen.

Daarnaast een laatste tip om naar je voeding te kijken. Met een optimale stofwisseling worden hypoglykemie en verzuring van je bloed voorkomen, waardoor de kans kleiner is dat hyperventilatie in stand blijft.